Gehooreducatie op de basisschool: een overzicht van de 5 grootste aanbieders

Je voelt een prikkel opkomen om weer boos te worden op Sam. Je hebt nu al drie keer geroepen mij hij lijkt je gewoon te negeren. Of Amira die steeds een verkeerd antwoord geeft als je een vraag stelt in de klas. Ze haalt hoge cijfers, dus dom is ze niet, maar waarom geeft ze van die vreemde antwoorden?

Gehoorschade bij kinderen op de basisschool is een steeds groter wordend probleem. Deze kinderen luisteren vaak wel, maar horen je simpelweg niet. ’s Middags zie je vaak dat ze net wat slechter reageren op prikkels dan hun klasgenootjes. Het luisteren in de ochtend heeft ze zoveel energie gekost, dat de energie om prikkels te onderdrukken in de middag op is.

In het basisonderwijs wordt veel aandacht besteed aan lezen en schrijven. Heel goed want dat is natuurlijk een belangrijke basis voor de rest van de school- en werktijd. Maar hoe zit het met onderlinge communicatie en echt luisteren? En dan kom je al snel aan bij ‘gehooreducatie’. Educatie die draait om horen, luisteren en communiceren.

In Nederland zijn er verschillende initiatieven die gehooreducatie naar het basisonderwijs brengen. Initiatieven die allemaal verschillen van aanleiding, doel en aanpak. In dit artikel bespreek ik 5 aanbieders van gehooreducatie in Nederland. Ik bespreek wat hun insteek is, waarop ze zich richten, waar ze zich niet op richten en wanneer je voor een bepaald aanbod moet kiezen.

De HoorToren

De HoorToren wordt aangeboden door veiligheid.nl. Dit online lespakket is gericht op preventie tegen gehoorschade. Bedoeld als online lespakket voor groep 1 tot en met 8. Dit pakket bestaat uit filmpjes, opdrachten, spelletjes, geluiden, quizen, vertelposters en werkbladen. De HoorToren biedt daarmee een volledig en veelzijdig pakket voor hoorpreventie in het basisonderwijs.

De focus ligt daarbij op het voorkomen van gehoorschade. Daarbij worden termen als decibel, oordopjes en de biologie van het oor behandeld. De HoorToren is een mooi lesprogramma dat je als ‘Gezonde School’ het thema fysieke veiligheid en preventie wilt ondersteunen.

De HoorToren is heel erg gericht op de vraag ‘hoe houd ik mijn oren heel?’, maar gaat niet in op het omgaan met iemand waarbij het gehoor niet goed werkt. Op het gebeid van preventie, biologie en natuurkunde is dit een erg goed pakket, op sociaal-emotioneel gebied mist dit pakket de aansluiting.

KNO-arts in de klas

KNO-arts in de klas is een lespakket voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs. De stof is gericht op het gehoor en vooral preventie. Deze gastles wordt vaak aangeboden in combinatie met De HoorToren.

Kinderen leren over de anatomie en de wetenschap van horen. Uitleg over wat is geluid en hoe zorgt het oor ervoor dat je dit ook echt kunt horen? KNO-arts in de klas is dus een echte verdiepingsles voor biologie voor groep 7 en 8. Deze gastles maakt vaak extra indruk omdat een echte dokter komt lesgeven. Dat voegt voor veel kinderen natuurlijk extra waarde toe.

Deze lessen geven, mede door de indruk die gastdocent maakt, vaak een verandering bij kinderen als het gaat om bescherming van het gehoor. Kinderen zijn zich bewuster van het gevaar van te hard geluid. Echter geldt hier, net als bij de HoorToren, dat er geen verandering in de sociale dynamiek van de klas plaats vindt.

SIGN van Deelkracht

Deelkracht biedt communicatiecursussen aan voor kinderen van 8 tot 10 jaar (groep 5 en 6 van de basisschool). Dit is een pakket speciaal gericht voor dove en slechthorende kinderen. Deze training leert kinderen praktische gebaren en versterkt de identiteit van het kind.

Dit pakket is ontwikkeld door Kentalis en Auris voor dove/slechthorende kinderen in het regulier onderwijs. Het biedt online lessenseries in gebaren, maar gaat verder dan taal alleen: het leert kinderen hoe ze visuele communicatiestrategieën kunnen inzetten om volwaardig deel te zijn van de groep.

Een grote meerwaarde is dat dit pakket niet alleen aandacht heeft voor het kind, maar ook voor de omgeving (ouders, leerkrachten en zelfs de sportcoach) via een informatiepakket. Het doel is “gezonde bondgenootschappen” sluiten, zodat de wereld van het kind toegankelijker wordt.

Dit pakket zorgt dat een kind dat steviger in zijn schoenen staat. Daarnaast zorgt het voor een omgeving die weet hoe ze situaties visueel en begrijpelijk kunnen maken. Dit pakket richt zich niet op het sociaal-emotionele vlak binnen de klas. Dit pakket is dus vooral waardevol voor het verbeteren van de communicatie met een doof of slechthorend kind.

Ervaar-DSH junior

Deze workshop is ontwikkeld door onder andere Kentalis, Auris en Deelkracht. Tijdens deze workshop ontdekken kinderen wat er anders voelt aan doof of slechthorend zijn. Dit wordt gedaan door een simulatie van gehoorverlies.

Deze workshop zorgt voor begrip in een groep wanneer een kind vastloopt binnen de groep. Door iedereen het probleem te laten ervaren ontstaat er empatie en begrip voor de dove of slechthorende klasgenoot.

De ervaar-DSH junior workshop is echt goed wanneer een leerling vastloopt en er meer begrip nodig is vanuit de klas. Het grootste nadeel van deze workshop is dat deze eenmalig is. Het is meer een interventie voor leerlingen. Vaak verwatert de impact snel weer door het eenmalige karakter.

Ik versta je niet

Ik versta je niet biedt een integrale aanpak waarbij slechthorendheid en inclusie binnen de school. Het leert kinderen over geluid, het oor, preventie en omgaan met mensen die slechter kunnen horen. Hierdoor past dit pakket ook goed samen met De Vreedzame School en Kanjertraining.

Het totale lespakket bestaat uit 4 lessen voor zowel groep 5/6 als voor groep 7/8. De lessen worden door gastdocenten verzorgd die zelf slechthorend zijn. Dit maakt vaak indruk op de kinderen waardoor ze ook diepere vragen stellen over de ervaring van de docenten zelf.

Naast de klassikale lessen worden ook workshops gericht op het schoolteam en voor ouders georganiseerd. Hierdoor ontstaat een breder begrip van slechthorendheid en sterkere communicatie.

Ik versta je niet zet je in als je blijvende cultuurverandering binnen de school wilt. Het gaat niet om een eenmalige ‘extra’ les, maar een pakket dat echt door de leerlingen, leerkachten en ouders toegepast gaat worden. Voor alle doelgroepen staat interactie centraal. Ik versta je niet komt niet alleen het verhaal ‘zenden’, maar opent de deur voor echt begrip en acceptatie.

Wat heeft jouw school nodig?

Als Intern Begeleider sta je vaak voor de vraag: welk hulpmiddel past bij de specifieke uitdaging waar we nu tegenaan lopen? Omdat de behoeften op een school variëren van fysieke veiligheid tot sociale inclusie, helpt het om de echte vraag scherp te definiëren.

Gebruik onderstaande beslisstructuur om te bepalen welk aanbod het beste aansluit bij jouw situatie:

De focus ligt op preventie en biologie

Wanneer de school breed wil inzetten op de ‘Gezonde School’-pijler en gehoorschade wil voorkomen voordat het ontstaat. Dan isDe HoorToren een mooi initiatief als je een doorlopende leerlijn zoekt (groep 1-8) die de eigen leerkracht zelfstandig kan uitvoeren.

Wil je extra impact in de bovenbouw, kies dan voor KNO-arts in de klas. Dit biedt een medische gastles die diep ingaat op de anatomie van het oor en het belang van preventie.

De focus ligt op een individuele leerling met een gehoorverlies

Wanneer er een specifieke leerling in de klas zit (vaak met een zorgarrangement) die belemmeringen ervaart in de communicatie of identiteitsvorming. Dan is`SIGN van Deelkracht een goede start. Zij voorzien in de behoefte van het aanleren van een gedeelde taal (gebaren) en het versterken van de sociaal-emotionele weerbaarheid van het kind zelf.

Kies voor Ervaar-DSH junior wanneer er in de klas onbegrip heerst over de situatie van de leerling en je via een eenmalige, krachtige simulatie-interventie direct empathie wilt kweken bij klasgenoten.

De focus ligt op de schoolbrede cultuur en communicatie

Wanneer je verder wilt kijken dan alleen preventie of één individuele leerling, en inclusie wilt verweven in het sociale DNA van de school, kies je voor Ik versta je niet. Dit voorziet in een integrale aanpak die niet stopt bij de klasdeur. Dit past bij scholen die de interactie tussen leerlingen, het team en de ouders structureel willen verbeteren en inclusie willen koppelen aan burgerschap of sociaal-emotionele methodieken.

Nog een laatste tip:
Kijk bij het maken van de keuze ook naar de beschikbare tijd en regie. Zoek je een pakket dat de leerkracht zelf doet (De HoorToren), of zoek je de expertise en de frisse blik van een gastdocent (KNO-arts, Ervaar-DSH of Ik versta je niet)? Elke methode heeft zijn eigen kracht. Zoek dus naar het aanbod dat past bij de vraag en dynamiek van jouw school.

Hoe nu verder?

Twijfel je nog welke aanpak het beste aansluit bij jouw school? Je kunt altijd contact met ons opnemen om even te sparren.